Thoạt nhìn, Pokopia giống như một trò chơi Pokemon nhẹ nhàng và thư giãn. Người chơi bắt đầu trong vai một Ditto đã biến hình thành con người, được một Pokemon thông minh là Tangrowth, thường được gọi là Giáo sư Tangrowth – giao cho nhiệm vụ khôi phục một vùng đất hoang tàn. Những phút đầu của trò chơi mang cảm giác rất chill: bạn trồng cây, tưới cỏ, dựng những căn nhà gỗ nhỏ cho các Pokemon, và nhìn những mảng xanh dần lan rộng trên một vùng đất từng cằn cỗi. Thế giới dường như đang hồi sinh từng chút một dưới bàn tay của bạn và những Pokemon xung quanh, tuyệt vời ông mặt trời he.
Nhưng càng đi xa khỏi khu vực ban đầu, cảm giác ấm áp đó dần nhường chỗ cho một nỗi bất an khó gọi tên. Những tàn tích quen thuộc bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều, và rồi người chơi nhận ra rằng thế giới mà mình đang giúp hồi sinh thực ra không chỉ đơn giản là một vùng đất bị bỏ hoang. Đó là một thế giới chỉ có mỗi Pokemon. Loài người đã biến mất. Hoàn toàn.
Những thành phố từng đông đúc giờ chỉ còn lại những đống đổ nát. Các tòa nhà sụp lún theo năm tháng, bị dây leo và cỏ dại nuốt chửng. Không còn tiếng nói cười, không còn ánh đèn điện, cũng không còn bất kỳ dấu vết nào của sự sống từng thuộc về con người. Giữa khung cảnh ấy chỉ còn lại các Pokemon, lặng lẽ lang thang giữa tàn tích của một thế giới đã bị bỏ lại phía sau.
Qua những mảnh ghi chép còn sót lại như nhật ký, thư từ, các báo cáo khoa học, người chơi dần ghép lại được câu chuyện bi thảm đã xảy ra. Nhiều năm trước, các nhà khoa học bắt đầu nhận ra những hậu quả đáng sợ của biến đổi khí hậu trên toàn hành tinh, lý do thì chưa rõ, có thể do con người hoặc 2 ông thần thời tiết quen thuộc nào đó bem nhau không chừng…. Những hiện tượng thời tiết dị thường ngày càng xuất hiện dày đặc: hạn hán kéo dài, bão tố triền miên, hoạt động núi lửa bất thường, và những biến động địa chất dữ dội. Từng nơi bắt đầu bị biến dạng, cụ thể như: Fuchsia City trở thành vùng đất khô cằn. Pewter City bị tàn phá bởi núi lửa. Saffron City sụp đổ khi mặt đất bên dưới đột nhiên bị nâng lên.
Các nhà khoa học hiểu rằng nếu tình trạng này tiếp diễn, Trái Đất sẽ không còn đủ lương thực và năng lượng để duy trì sự sống. Và vì vậy một quyết định đau đớn đã được đưa ra: nhân loại sẽ rời khỏi hành tinh này. Một kế hoạch bí mật được triển khai để di tản toàn bộ con người ra ngoài không gian, nơi họ hy vọng có thể sống sót cho đến khi Trái Đất hồi phục.
Nhưng còn Pokemon thì sao?
Không thể mang theo tất cả Pokemon lên tàu vũ trụ. Thế nên một giải pháp khác được đưa ra: Dự án “Bảo tồn Pokemon”. Theo dự án này, toàn bộ Pokemon trên hành tinh sẽ được lưu trữ trong một hệ thống máy tính khổng lồ. Ở đó, chúng sẽ “ngủ đông” cho đến ngày con người quay trở lại để khôi phục hành tinh và đánh thức chúng. Trên giấy tờ, đó là một kế hoạch nhân văn và đầy hy vọng. Con người sẽ rời đi chỉ trong một thời gian. Một ngày nào đó, họ sẽ quay trở lại.
Nhưng không phải ai cũng tin rằng mọi thứ sẽ diễn ra suôn sẻ như vậy. Một hacker vô danh đã phát hiện ra điều đáng sợ trong dữ liệu thời tiết toàn cầu: những biến đổi khí hậu không phải là những sự kiện rời rạc, mà là một thảm họa quy mô toàn cầu. Tệ hơn nữa, anh ta nhận ra rằng kế hoạch lưu trữ Pokemon có một lỗ hổng nghiêm trọng. Máy tính không thể hoạt động mãi mãi. Nếu con người không quay lại để bảo trì, hệ thống cuối cùng sẽ hỏng, và khi đó, tất cả Pokemon sẽ mãi mãi bị mắc kẹt trong trạng thái “ngủ đông”.
Vì vậy hacker này đã bí mật sửa đổi chương trình. Trước khi hệ thống bắt đầu sụp đổ, nó sẽ tự động tìm kiếm môi trường có thể sống được và giải phóng những Pokemon phù hợp với môi trường đó ra ngoài thế giới. Ít nhất, chúng vẫn còn cơ hội sống.
Và hacker đó đã đúng. Hàng thế kỷ sau khi con người rời đi, chương trình dự phòng đó cuối cùng cũng kích hoạt. Pokemon bắt đầu xuất hiện trở lại trên thế giới.
Đó chính là lý do vì sao Tangrowth nói rằng trong nhiều năm ông không nhìn thấy một con người hoặc Pokemon nào, nhưng rồi đột nhiên Pokemon xuất hiện ở khắp nơi. Và Pokemon đầu tiên được thả ra chính là Ditto, bởi vì khả năng biến hình của nó cho phép nó thích nghi với gần như mọi môi trường.
Và việc Tangrowth vẫn còn tồn tại trong ngần ấy thời gian thực ra cũng chỉ là một sự tình cờ. Nhiều năm trước, trong một chuyến khảo sát tại đảo Cinnabar, một giáo sư đã cứu một con Tangela nhỏ bị thương và mang nó về nhà. Tangela nhanh chóng trở nên thân thiết với gia đình ông, đặc biệt là đứa cháu nhỏ, và nó luôn tò mò quan sát mọi thứ con người làm.
Khi thảm họa môi trường buộc nhân loại phải rời Trái Đất và đưa Pokemon vào hệ thống bảo tồn, Tangela cũng được mang đi. Nhưng trước khi quá trình đó hoàn tất, nó bất ngờ bỏ chạy, có lẽ chỉ để quay về ngôi nhà quen thuộc của mình. Đến khi tìm được đường về thì gia đình giáo sư đã rời khỏi hành tinh. Chính sự trốn chạy tình cờ ấy khiến Tangela, nay đã tiến hóa thành Tangrowth, trở thành một trong số rất ít Pokemon hiện diện trên thế giới sau khi loài người biến mất.
Khi câu chuyện của Pokopia diễn ra, có lẽ đã hàng trăm năm trôi qua kể từ ngày loài người rời khỏi Trái Đất. Pokemon vẫn tồn tại, nhưng ngay cả những sinh vật thông minh và mạnh mẽ như Mewtwo cũng không thực sự hiểu chuyện gì đã xảy ra với con người. Có loài tỏ ra thờ ơ, có loài dường như nhẹ nhõm khi nhân loại biến mất, nếu loài Pokemon được cho là thiệt thòi nhất chắc là nhà Trubbish, vì con người biến mất rồi thì ai… xả rác để ăn đây? Nhưng cũng có rất nhiều Pokemon vẫn cố gắng tái dựng lại những gì từng tồn tại: chúng dựng nhà, trồng cây, hình thành nên những cộng đồng nhỏ bé, giống như cách con người từng sống.
Điều buồn nhất là các Pokemon không thể đọc những ghi chép mà người chơi tìm thấy, vì Pokemon không thể hiểu chữ viết của con người. Vì thế, trong mắt Pokemon, việc hồi sinh hành tinh là một hành trình đầy hy vọng. Nhưng đối với người chơi, mỗi bước tiến lại mang theo cảm giác nặng nề hơn. Bởi càng hiểu rõ quá khứ, người ta càng nhận ra một khả năng đáng sợ: có lẽ nhân loại sẽ không bao giờ quay lại nữa vì nhiều lý do khách quan lẫn chủ quan.
Chính vì vậy, Pokopia không phải là câu chuyện quen thuộc về việc cứu thế giới. Thế giới ấy đã thay đổi từ rất lâu rồi; giờ đây chỉ còn lại một hành tinh đang lặng lẽ tiếp tục tồn tại sau khi con người biến mất. Mọi thứ chuyển mình rất chậm, đúng như ý nghĩa cái tên Pokopia gợi ra: từng chút một.
Về trải nghiệm, Pokopia gợi nhớ đến sự pha trộn giữa Animal Crossing, Stardew Valley và Minecraft, nhưng đặt trong bối cảnh vùng Kanto đã trở thành một vùng đất hậu tận thế. Dù mang nền tảng u ám như vậy, trò chơi vẫn giữ được cảm giác ấm áp hiếm thấy. Một phần lớn là đến từ cách các Pokemon tương tác với nhau. Vì thông thường con người không thể hiểu chúng nói gì, nhưng ở đây người chơi được chứng kiến những cuộc trò chuyện rất đời thường giữa chúng.
Khi môi trường sống được cải thiện, từng Pokemon cũng dần trở nên hạnh phúc hơn. Mỗi cá thể đều có cá tính riêng, cũng biết vui buồn, giận hờn chẳng khác gì con người, khiến xã hội của chúng trở nên gần gũi đến lạ. Đôi khi, trong lúc đào bới những tàn tích còn sót lại, người chơi sẽ tìm thấy các hiện vật của loài người. Những lúc ấy, các Pokemon lại tụ tập quanh món đồ, cùng nhau tò mò suy đoán xem nó từng được dùng để làm gì, đưa ra đủ kiểu suy đoán ngây ngô nhưng đầy tò mò về một thế giới đã bị lãng quên.
Càng đi xa hơn, người chơi càng nhận ra Pokopia rộng lớn hơn nhiều so với ấn tượng ban đầu. Bên ngoài khu vực khởi đầu vẫn còn nhiều vùng đất khác đang chờ được mở ra, mỗi nơi lại có những Pokemon mới và thêm vài dấu vết của thế giới cũ. Chính những mảnh tàn tích ấy khiến chuyến khám phá luôn mang theo một cảm giác hoài niệm, đặc biệt đối với những fan Pokemon lâu năm, khi họ nhận ra những vùng đất quen thuộc của Pokemon giờ chỉ còn tồn tại dưới dạng ký ức.
Tất nhiên điều này cũng đặt ra câu hỏi về vị trí của Pokopia trong vũ trụ Pokemon. Liệu câu chuyện này có phải là một phần chính thức của cốt truyện hay không? Nếu có, thì nó diễn ra vào thời điểm nào, trong tương lai của thế giới Pokemon quen thuộc, hay trong một dòng thời gian khác? Các trò chơi như Omega Ruby/ Alpha Sapphire từng nhắc đến sự tồn tại của nhiều vũ trụ song song, nên Pokopia cũng có thể là một trong số đó. Nhưng nếu nó thực sự thuộc cùng một dòng thời gian với Kanto trong Red, Blue và Yellow, thì điều đó đồng nghĩa với một kết cục khá u ám: cuối cùng, nhân loại đã rời bỏ Trái Đất và gần như biến mất, để lại Pokemon tự sinh tự diệt trên hành tinh…